Desenli kartonpiyer, tavan ile duvar birleşim noktalarındaki estetik geçişi sağlayan ve mekanın mimari üslubunu öne çıkaran girintili çıkıntılı poliüretan profillerdir. Doğru bir tavan dekorasyonu oluşturmak için modelin desen ölçeği, tavan yüksekliği ve uygulamanın teknik gereksinimleri birlikte değerlendirilmelidir. Poliüretan Modelleri yaklaşımıyla hazırlanan bu rehberde, alanın boyutlarına uygun desen seçimi ve uzun ömürlü montaj ilkeleri anlatılmaktadır.
Desenli kartonpiyer seçiminde ilk değerlendirme kriteri, tavan yüksekliği ile profilin dikey genişliği arasındaki orandır. Standart tavan yüksekliği 2.60 metre olan alanlarda, dikey genişliği 8 cm ile 12 cm arasında değişen orta ölçekli desenler tercih edilmelidir. Tavan yüksekliği 3.00 metreyi aşan geniş hacimli mekanlarda ise 15 cm ve üzeri derin kabartmalı modeller mimari dengeyi sağlar.
Küçük ölçekli odalarda iri yapraklı veya yoğun barok desenli modeller kullanmak, mekanı basık gösterebilir. Bunun yerine geometriği dengelenmiş, ince bantlı floral veya klasik çizgi dizilimleri seçilmelidir. Poliüretan Modelleri bünyesindeki ürün gruplarında, kesit yüksekliği arttıkça profilin duvarda tutunduğu alan genişler. Bu durum görsel algıyı doğrudan etkilediği için mekandaki mobilya ve kapı sövelerinin ölçeğiyle kartonpiyer motiflerinin derinliği birbiriyle eşleşmelidir.
Desenli kartonpiyer profilleri motif yoğunluğuna göre üç ana gruba ayrılır: Barok/Rokok tarzı yoğun oymalı modeller, klasik yaprak (akantus) motifli modeller ve neo-klasik çizimlere sahip geometrik hatlı profiller. Salonda kullanılan yoğun kabartmalı bir profil, mekana resmi ve görkemli bir hava katarken; koridor veya yatak odası gibi alanlarda daha sade tekrarlı motifler tercih edilir.
Desen seçiminde dikkat edilmesi gereken bir diğer unsur, köşe birleşim noktalarındaki motif devamlılığıdır. Simetrik tekrarlara sahip desenler, kesim aşamasında daha az fire verirken; asimetrik ve geniş aralıklı büyük motiflerde köşe birleşimlerinin birbiriyle örtüşmesi için ekstra hassasiyet gerekir. Mekandaki avize göbeği veya duvar çıtası gibi diğer dekoratif öğelerin motif stiliyle kartonpiyer deseninin aynı tasarım dilini taşıması bütünlük sağlar.
Desenli kartonpiyer uygulamalarında metraj hesabı, oda çevresinin metre tül cinsinden ölçülmesiyle başlar. İç ve dış köşelerin kesiminde oluşacak malzeme kaybını karşılamak için toplam metraja en az %10 fire payı eklenmelidir. Girintisi ve çıkıntısı fazla olan karmaşık mimari planlarda fire oranı %15 seviyesine çıkarılmalıdır.
İhtiyaç duyulan profil adedini belirlemek için şu adımlar takip edilmelidir:
Sert (rigid) poliüretan ham maddeden üretilen ve 150-220 kg/m³ (üretim hedefi ~160 kg/m³) yoğunluğa sahip olan desenli kartonpiyer profilleri, kapalı hücre yapısı sayesinde %1’in altında su emme oranına sahiptir. Üretim hedefi ortalama 150-220 kg/m³ (üretim hedefi ~160 kg/m³) olan bu malzeme, -100/+80 C sıcaklık dayanımı gösterir. Montaj işlemine geçilmeden önce uygulama yapılacak tavan ve duvar yüzeyinin tamamen temiz, kuru ve tozdan arındırılmış olması şarttır.
Köşe birleşimleri için profiller 45 derece açıyla gönye kutusu veya dairesel testere kullanılarak kesilmelidir. Yapıştırma işleminde kesinlikle silikon kullanılmamalı; doğrudan poliüretan (PU) bazlı montaj yapıştırıcısı tercih edilmelidir. Yapıştırıcı, profilin duvara ve tavana temas eden arka kanallarına kesintisiz şerit halinde sürülür. Profil yerine yerleştirildikten sonra kurumaya bırakılmadan mekanik sabitleme amacıyla uygun aralıklarla vida atılması zorunludur.
Montaj ve mekanik sabitleme tamamlandıktan sonra vida başları ile profil birleşim ek yerleri akrilik macun ile doldurulur. Macun kurumasının ardından yüzey 180-220 kum zımpara ile pürüzsüz hale getirilir. Ürünler fabrikasyon olarak beyaz astar boyalı şekilde sevk edilir; ancak ek astar katı uygulanması boyanın emiciliğini dengelemek açısından opsiyonel bir avantaj sağlar. 'Astar gerekmez' yaklaşımı yüzey dengesizliklerine yol açabilir.
Zımpara ve temizlik sonrası yüzeye 2 kat su bazlı tavan veya iç cephe boyası uygulanır. Uygulamanın dış cephe alanlarında yapılması durumunda ise UV dayanımlı boya kullanılması şarttır. Desenli yüzeylerde fırça izi kalmaması için motif aralarına ince detay fırçasıyla girilmeli, düz alanlar rulo ile taranmalıdır. Dikkat edilmesi gereken bir diğer teknik kural; sütun veya dikme gibi ürünlerin dekoratif amaçlı olduğu, hiçbir koşulda yük taşımayacağıdır.
Desenli kartonpiyer siparişi vermeden önce ve montaj esnasında yapılan hatalar hem maliyeti artırır hem de görsel sürekliliği bozar. Doğru uygulama için kontrol listesi şu şekildedir: