Eli Böğründe (Eli Belinde) Payanda Model ve Desen Seçim Rehberi

Geleneksel ahşap mimaride cumba altlarında sıkça karşılaşılan eli böğründe (eli belinde) motifleri, cephenin genel tarzına göre farklı formlarda biçimlenmiştir. Model seçimi yapılırken binanın mimari dili belirleyici ana unsurdur.

• Düz Formlu Modeller: Yalın hatlara sahip, geometrik sade kesimli tasarımlardır. Modernize edilmiş geleneksel yapılarda ve sade cephe düzenlemelerinde tercih edilir.
• Kıvrımlı (S) Formlu Modeller: S ve C kıvrımlarının hakim olduğu geleneksel formlardır. Klasik Osmanlı evi ve Safranbolu mimarisi tarzındaki cephelerde karakteristik bir oran yakalanmasını sağlar.
• Akant Yapraklı ve Oymalı Modeller: Klasik batı mimarisi ve geç dönem Osmanlı sivil mimarisinde görülen, üzerinde yaprak veya rölyef desenleri barındıran zengin modellerdir. Görsel hareketliliği yüksek cephelerde vurgu elemanı olarak kullanılır.

Dış cephe tasarımında tercih edilen payanda modelinin en, boy ve derinlik ölçüleri, desteklenecek çıkmanın (cumba veya balkon) boyutuyla doğrudan orantılı olmalıdır. Poliüretan Modelleri kataloğunda yer alan farklı ebatlardaki payandalar arasından seçim yapılırken şu hususlar dikkate alınmalıdır:

Küçük ölçekli balkon veya dar pencere söve altlarında 15 ila 25 cm derinliğe sahip sade modeller dengeli bir görünüm sunar. Geniş cumba altlarında veya derin çıkmalarda ise 40 cm ve üzeri derinliğe sahip, hacimli kıvrımlı veya akant yapraklı modeller tercih edilmelidir. Küçük bir çıkmanın altına aşırı büyük bir el belinde modeli yerleştirmek görsel ağırlık oluştururken, geniş bir cumba altında küçük model kullanmak detayın kaybolmasına neden olur.

Geleneksel ahşap elemanlar zamanla nem, çürüme ve böceklenme gibi yapısal sorunlarla karşılaşır. Sert poliüretan malzemeden üretilen eli böğründe modelleri ise bu olumsuzlukları ortadan kaldırarak uzun ömürlü bir alternatif sunar.

Dış cephe dekorasyonunda kullanılan eli böğründe (eli belinde) payanda ürünleri, kapalı hücre yapısına sahip sert (rigid) poliüretan hammadde ile imal edilir. Üretim hedef yoğunluğu ortalama 150-220 kg/m³ (üretim hedefi ~160 kg/m³) seviyesinde olup, ürün yoğunluğu 150-220 kg/m³ (üretim hedefi ~160 kg/m³) aralığındadır.

Malzemenin servis sıcaklık dayanımı -100 °C / +80 °C gibi geniş bir aralıktadır. Bu durum, aşırı soğuk iklimlerden dik güneş alan sıcak bölgelere kadar ürünün formunu ve ölçü stabilitesini korumasını sağlar. Su emme oranı %1 altında olduğu için yağışlı hava koşullarında şişme veya çatlama yapmaz.

Poliüretan Modelleri kapsamında sunulan tüm eli böğründe (eli belinde) payandalar KESİNLİKLE YÜK TAŞIMAZ; ürünler tamamen dekoratif ve görsel amaçlıdır. Cumba veya balkonların mimari yükü binanın taşıyıcı sisteminde olmalıdır.

Montaj aşamasında şu teknik adımlar takip edilmelidir:

• Montaj yapılacak yüzey kuru, temiz ve tozdan arındırılmış olmalıdır.
• Gerektiğinde birleşim açıları için 45 derece gönye kesim uygulanır.
• Yapıştırma işleminde poliüretan (PU) montaj yapıştırıcısı kullanılmalıdır; silikon esaslı yapıştırıcılar kullanılmamalıdır.
• Yapıştırıcıya ek olarak dübel ve vida ile mekanik sabitleme yapılması zorunludur.
• Ek yerleri macunlanıp 180-220 zımpara ile düzeltilmelidir. Ürünler fabrika astarlı gelir, yüzey durumuna göre ek astar kullanımı opsiyoneldir.
• Montaj tamamlandıktan sonra dış cephede UV dayanımlı boya ile en az 2 kat boyama yapılması şarttır.